+ De Key-reeks was al indrukwekkend en krijgt er met deze titel een pareltje bij
+ Er is zuurstof toegevoegd aan het bloed door een samenwerking met David Turczi, toch niet de minste
+ Er is een solo toegevoegd aan deze heerlijke puzzel
+ Het is zo’n euro die vlot speelt, maar oh zo veel mogelijkheden heeft
+ De speelduur is relatief uitgestrekt, maar viel eigenlijk beter mee dan verwacht
+ Het materiaal is zoals we kennen van de reeks, dik in orde
+ Het artwork is ook gekend vanuit de reeks, het zal voor- en tegenstanders hebben, maar uniek is het zeker
+ Elke beslissing die je neemt is belangrijk, op korte en lange termijn
+ De interactie is enorm groot voor een euro, je blijft ook constant bij het spel betrokken
+ Iedereen bouwt stelselmatig zijn imperium aan punten op, maar het verschil zal duidelijk zijn aan het eind
+ Alle tegels staan netjes uitgelegd in het spelregelboekje
+ Je zal niet vaak moeten teruggrijpen naar het spelregelboekje want de gekozen iconografie is eigenlijk weer top
+ De speelopstelling is compleet moduleerbaar, alle tegels komen op een willekeurige plaats te liggen, de scoretegels kunnen naar hartenlust dubbelzijdig gebruikt worden
+ De doos zit tjokvol materiaal
+ Als je verzamelaar van de reeks bent en fomo hebt, is deze titel zeker geen straf om aan te schaffen
+ Het is een brainburner in de goede zin van het woord, je gaat constant moeten denken

– De spelregels hadden misschien iets gestroomlijnder gekund of beter geordend in het boekje
– De flow moet ook een tikje meezitten, je hebt zeker niet alles in de hand en moet soms uitwegen zoeken
– Er is best wel wat eindwaardering te doen, daar ben je toch ook een tijdje mee zoet
– Het bord kan wel erg vol komen te liggen en dan durft het overzicht wel een beetje weg zijn

Conclusie : Save the best for last?! We zitten inderdaad stilaan doorheen onze voorraad van titels die op Spiel Essen 2026 verschenen zijn. Bij de stand van R&D zijn we traditiegetrouw vaste klant, enerzijds omdat Richard Breese een zeer aimabel en aangenaam man is om een praatje mee te maken, anderzijds omdat hij ook een zeer begenadigd spelauteur is die al ettelijke pareltjes de bordspellenwereld heeft ingestuurd. Dit keer doet hij dat aan de zijde van mister-solo-variant David Turczi en het resultaat mag ook dit keer weer echt gezien worden. Het pleit al voor Richard dat hij met z’n Key-reeks een universum heeft gecreëerd dat z’n plaats heeft in bordspellenland. Het woord Keyple is welbekend en het artwork is ondertussen ook algemeen goed en onlosmakelijk verbonden met de reeks.

In Keyside zet de reeks een volgende stap in de ontwikkeling van de heavy euro. Door de samenwerking met een co-auteur slaagt de reeks erin om nieuw zuurstof in het bloed te voorzien. De gelaagdheid krijgt er nog een laagje of twee bij, de dieptegraad wordt nog iets ruimer en de kronkel in je hersenen moet nog een bochtje extra nemen. Je ziet de spellen uit de reeks echt meegroeien met de tijd waarin ze op de markt kwamen. Waar Keythedral nog een Catan-achtig-gevoel over zich heeft, was de stap naar Keyflower die van de goed geoliede euro (geen wonder dat die titel het populairst was) en nu met Keyside stapt het de moderne wereld van de zwaardere bordspellen helemaal binnen.

In Keyside speel je drie jaren (ronden) waarin je telkens twee fasen afhaspeld. Fasen die spelers trouwens op verschillende momenten kunnen bereiken, want naast je beurt als actieve speler, zal je in dit spel de nodige interactie ervaren omdat je mee op de kar kan springen met de actieve speler of samen acties van de diverse havens (actieplaatsen) zal kunnen gaan uitvoeren. Elke haven is voorzien van een scoremogelijkheid, een eindconditie waar je naar kan spelen en waarvan je puntentotaal vermenigvuldigt zal worden met het aantal keyples dat je er bij hebt staan. Hier scoor je het grootste part van je punten trouwens. De andere punten vergaar je door tot zes gebouwen op je persoonlijke bordje te bouwen, die ook weer op een specifieke manier scoren. Resterende punten krijg je nog van het claimen van bepaalde bonusfiches en tegels op het algemene bord.

Om de regeltjes tot in de details te gaan opsommen, heb ik onvoldoende aan dit blog, hiervoor verwijs ik je graag naar een playthrough-filmpje van Paul Grogan of het ietwat slecht georganiseerde regelboekje. Alles staat er wel in en als je het spelverloop in de vingers hebt, dan is het allemaal duidelijk, maar bij een eerste leessessie is het misschien net dat tikje te veel. We snappen de opbouw wel, ze heeft de bedoeling om het spelverloopt in een povere twee blaadjes op te sommen, want veel meer is er niet aan de hand qua spelverloop. Het spel is ook helemaal niet zo moeilijk qua spelregels, maar het is de hoeveelheid aan scoremogelijkheden en bewegende delen die zorgt voor de kortsluiting in je hersenen. Gelukkig krijgt elke speler een fantastisch stappenplan waarin duidelijk staat aangegeven waar je aan moet denken zodat je niets vergeet.

In het eerste deel van een ronde draait alles rond het posteren en positioneren van je keyples en inzetten van je dobbelstenen op de diverse havens. Kan je mee op de kar springen, doordat je een dobbelsteen van gelijke of lagere waarde hebt in dezelfde kleur, zal je sneller doorheen deze fase bewegen, maar zal je ook het bonusje aan je laten voorbijgaan, zijnde het optimaliseren van één van je sporen. Het is vooral belangrijk dat je voldoende keyples op het centrale bord krijgt, want die geven je flexibiliteit. Je zal ze gaan bewegen van de ene naar de andere locatie om zaken te activeren en uiteindelijk de punten te kunnen gaan scoren.

In het tweede deel van een ronde ga je de diverse havens, waar reeds boten hebben aangemeerd, activeren. Op deze manier kom je aan grondstoffen, dieren, bezoek aan markten, bouwen van eilandhoofden, zetten van gebouwen, … Uiteraard is de volgorde waarin deze acties worden afgehaspeld erg belangrijk en ben je afhankelijk van de keuze van andere spelers. Hier moet je echt goed gaan puzzelen, uitwegen voorzien en soms zelfs allianties zoeken en vormen van geven en nemen om anderen te dwingen om acties te kiezen.

Keyside is zeker een positief spel, je zal elkaar niet bewust gaan blokkeren of pesten. Ook alle gekozen acties zullen worden uitgevoerd, zij het misschien niet in de volgorde die je wenste. Het is een zeer interessante puzzel waar je je hoofd echt over kan breken, maar die toch binnen de perken blijft qua spelmechanismen. Alles draait om de keuzes die je zal maken en welke score-opties je in gedachten hebt. Probeer vooral combinaties te zoeken en te optimaliseren, want je speelt beter goed op 2 of 3 goedgekozen doelen dan dat je spreidt over de ganse meute.

Ik zou ongetwijfeld nog veel digitale inkt kunnen laten vloeien over deze Keyside, elke actie afzonderlijk toelichten, maar dat is onnodig. Spelers die gekend zijn met de reeks weten wat ze mogen verwachten en al zeker als ze bovenstaande woorden in zich hebben opgenomen. Mensen die liefst ver weg blijven van de Key-wereld, doen dat hier misschien ook gewoon best, want het is een spel dat met liefde is ontwikkeld en gemaakt en het verdient in mijn ogen dan ook om geliefd te worden. Keyside bombardeert zich naar de top in de reeks voor mij, waarin Keyflower misschien de klassieker blijft, maar deze qua spelverloop en mechanismen de bovenhand kan halen op korte termijn. Topspel dus!

Titel : Keyside
Auteurs : Richard Breese & David Turczi
Uitgeverij : R&D games